Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Daarnaast vindt u op de website Specials met daarin een serie verhalen die bij een project of een uitgelicht thema horen. Ook zijn er veel Canons te vinden op mijnGelderland. Dit zijn chronologische overzichten van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de provincie en van diverse gemeenten in Gelderland. Sinds 2012 vindt u ook routes op mijnGelderland; locatiegebonden verhalen die via de Layar-app, en soms QR-codes te beleven zijn. Bekijk vooral ook eens de suggesties voor sprekers die boeiend kunnen vertellen over onderdelen van het Gelders erfgoed.

Vrijwel alle erfgoedorganisaties vindt u bij Eropuit (te bezoeken organisaties) of Overige (de niet te bezoeken erfgoedorganisaties). Van veel van deze organisaties staan ook de activiteiten op mijnGelderland. Wees welkom en kijk rustig rond in de rijkdom van de Gelderse geschiedenis en erfgoedorganisaties van Gelderland.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Boerderij Pastoor van der Marckstraat 1 in Weurt. Het hoge deel van de boerderij is goed te zien vanaf de zijkant. Waarschijnlijk in opdracht van een heer of klooster gebouwd.
Forse T-boerderij met overwelfde kelder
Een van de meest in het oog springende grote boerderijcomplexen in het Rijk van Nijmegen-West is de boerderij aan de Pastoor van der Marckstraat in...
Kaart van De Man uit 1747 uit de Hottinger atlas. Vlak bij ‘De Lugt’ is ‘Het Laar’ te zien, waar toentertijd de familie Haeck woonde. © Rijksarchief Den Haag
Pachtboerderij 'Het guet toe Laer', gesplitst door aanleg spoorlijn
De boerderijen Grote Laar en Kleine Laar kennen een indrukwekkende geschiedenis die zeker terug gaat tot 1310. Het landgoed was destijds nog niet gescheiden en...
In 1816 voer het eerste stoomschip over de Waal, en al gauw was de raderboot een vertrouwd beeld. Op de voorgrond van deze tekening uit 1828 van Peter Franciscus Peters is een raderboot te zien. © via Collectie Gelderland Museum het Valkhof
Vernieuwing tijdens de Industriële Revolutie
De industriële revolutie veranderde in de negentiende eeuw de aard van de handel op de Waal. De stoomscheepvaart deed zijn intrede, en talloze maatregelen zorgden...
Kermis
Kermis in Veessen
Groot feest in Veessen! De kermis is er weer. Wekenlang wordt er in de negentiende eeuw naar de komst van kermis uitgekeken, en nog wekenlang...
Tolkamer (Foto: Frans van den Muijsenberg)
Tolkamer aan de Rijn
De economische basis van de huidige gemeente Rijnwaarden, waarbinnen Lobith en Tolkamer vallen, werd tot na de Tweede Wereldoorlog gevormd door de baksteenfabricage, de scheepsbouw...
Buurmalsen ronde huis
Het Ronde Huis bij Buurmalsen
In de kom van Buurmalsen stond op de Molenhucht een dwangmolen.
Voormalig Maristenklooster, project Kloostertuin
Voormalig Maristenklooster
Aan de Pastoor van der Marckstraat in Weurt verrijst nog altijd het grote kloostercomplex dat in 1905 oorspronkelijk door de Ursulinnen van St. Salvator werd...
Emst zoals het er vroeger uit zag
Emsterhof
Ten noordoosten van Emst, vlak naast de oude spoorlijn tussen Apeldoorn en Zwolle, ligt een fraaie boerderij die bekend staat als de Emsterhof. Het betreft...
Freedomtrail homepage stoeptegel
Freedom Trail Arnhem
Freedom Trail Arnhem is een digitale wandeling door de Gelderse hoofdstad langs 36 locaties die in de oorlogsjaren 1940-1945 een rol speelden.
De loden Lady
De loden Lady
Gevonden in de drukke Nijmeegse Burchtstraat in 2001: de leeggeroofde loden sarcofaag (grafkist) én het skelet van een rijke dame uit de vierde eeuw na...
Rattentoren Roermond
De rattentoren
De bakermat van Gelderland is groot, maar het hertogdom Gelre was nog veel groter. Een deel van Limburg en Duitsland behoorden ooit ook tot Gelre....
Dijkmagazijn, Beuningen
In de strijd tegen het water
Het voormalige dijkmagazijn staat in het buitengebied van het dorp Beuningen en is gebouwd rond 1900. De Gemeente Beuningen kent nog drie andere dijkmagazijnen aan...
Beeld van Simon Carmiggelt en echtgenote Tiny in De Steeg. Het beeld is gemaakt door de Rhedense kunstenaar Wim Kuyl. © Erik Wannee CC0
De Steeg
De Steeg vormt het geografische middelpunt van de gemeente Rheden en is mede om die reden al meer dan honderd jaar de vestigingsplaats van het...
Familiewapen van Schenk van Nijdeggen uit Wappenbuch des Westfälischen Adels
Geschiedenis van heerlijkheid Druten, Huis te Druten
Het Huis te Druten heeft alles te maken met de lange geschiedenis van de Heerlijkheid Druten. Deze valt in drie fasen uiteen, waarin families elkaar...
Huis te Appeltern, 1732
Huis te Appeltern, met vermaarde bewoner
De heerlijkheid Appeltern, waarvan de belening van huis en hofstad met toebehoren bekend is vanaf het jaar 1379, was aan het einde van de veertiende...
De Sabelspoort in Arnhem
De Sabelspoort
De Sabelspoort, naast het Huis der Provincie, is in het midden van de veertiende eeuw gebouwd. Tot in de negentiende eeuw had Arnhem met de...
Het in cottage-stijl gebouwde Heveadorp, jaren twintig (Bron: de Gelderland Bibliotheek)
De Delftse school
In 1919 werden het Geldersch Genootschap en de daarmee verbonden Geldersche Schoonheidscommissie opgericht, die in de volgende jaren een grote invloed op de volkswoningbouw in...
Zandwinplassen rondom Wijchen Gemeente Wijchen.jpg
Zandwinplas
Voor de aanleg van de snelwegen A326 en A73 en vooral ter hoogte van nieuwe knooppunten was veel zand nodig. Zo ligt de A326 tussen...
Gebouw Hannah van Het Apeldoornsche Bosch
Deportatie vanuit Het Apeldoornsche Bosch
Het Apeldoornsche Bosch werd in 1909 geopend. Het was een joods psychiatrisch ziekenhuis waar patiënten volgens de typisch joodse traditie konden leven: kosjer eten, viering...
Het verdwenen klooster Hulsbergen © Bernard Bos
Klooster Hulsbergen
Van 1407 tot 1578 heeft in Wapenveld een klooster van de Moderne Devotie gestaan: klooster Hulsbergen. De fraters woonden daar bij elkaar in een leefgemeenschap....
Voorzijde van huis 't Velde (Bron: Wikimedia)
Huis het Velde
't Velde is te vinden bij de splitsing van de wegen naar Lochem en Vorden. Het huis zelf ligt binnen de oude grachten, die verder...
Schaffelaar huis vooraanzicht Foto: Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Huis Schaffelaar
Het kasteelachtige huis Schaffelaar dateert uit 1852 en valt meteen op door zijn afwijkende vormgeving. Het is een zeldzaam voorbeeld is van een buitenhuis in...
De Wijde Landen (Foto: Léontine van Geffen-Lamers)
De Wijde Landen in Brummen
Aan de overkant van de Bronkhorsterweg in Brummen stond op de plaats waar nu de vijver van De Wijde Landen ligt een koetshuis met schuur...
Kasteel Vosbergen in 1980 © RCE, fotograaf AJ van der Wal CC-BY-SA
Huis Vosbergen in Heerde
Op vruchtbare gronden aan de IJssel aan de noordoostelijke rand van de Veluwe brengen vanaf 1407 broeders van het Fraterhuis Hulsbergen de gronden in cultuur....
Beeld uit video Oogmerk © Plaatsmaken
Oogmerk: Rob Voerman
In 2012 is Plaatsmaken begonnen met het filmen van Gelderse kunstenaars in hun atelier. In dit verhaal: het werk van Rob Voerman.
Achterzijde van de statige woonboerderij Dorpsstraat 84-86 Wamel © Gerard Kouwenberg, 2014
Historische bebouwing in de Dorpsstraat in Wamel
In Wamel vindt men de meest historisch interessante bebouwing aan de Dorpsstraat en de uitlopers daarvan aan de Kerkstraat en de Waalbandijk. In de Dorpsstraat,...
De Koningsheuvel, een van de twintig voorchristelijke monumenten in de directe omgeving van het vroegere Wolfhezer kerkje.
Het verdwenen dorp Wolfheze
Een kerkje met een pastorie en daaromheen enkele verspreide boerenbedrijfjes: zo groot zal het middeleeuwse dorpje Wolfheze zijn geweest. Het geheel besloeg enkele hectaren.
Het stadhuis in Doesburg (Bron: RCE, fotograaf: 'Cicero')
Vestingstad Doesburg
Doesburg wordt voor het eerst genoemd in een akte die gedateerd is tussen 1053 en 1071. In die tijd bestond de omgeving uit moerassen en...
Het door de Spanjaarden gebouwde fort ‘oud’ Sint-Andries ligt strategisch op een landtong tussen Maas en Waal. Kaart van Blaeu, 1649. © Universiteit Utrecht, Toonneel der Steden, Joan Blaeu
Tachtigjarige Oorlog: Fort Sint Andries
In de Bommelerwaard bij Heerewaarden, op een punt waar de rivieren de Waal en Maas elkaar bijna raken, bouwden de Spanjaarden tijdens de Tachtigjarige Oorlog...
De ondergang van Herwen in de Waal inspireerde kunstenaar Alphons ter Avest tot het kunstwerk Tuimelende Huizen © Alphons ter Avest, project Verdronken dorpen 2011
Dorpen spoelen weg
De bewoners van de dorpen van de Waal stonden machteloos tegenover een zich uitschurende rivierbocht. Verschillende dorpskernen zijn in het water verdwenen.
Exterieur salon vanuit het noorden, 1841. Uit 1841 is nog een tekening bewaard gebleven.  A. Verhuell schreef naar aanleiding van deze tekening:   ‘Deze eenvoudige uitspanning lag aan de Noordzijde van de beek. Hoevele vroolijke buitenpartijen heb ik dáár bijgewoond, die de schoorsteenen deed roocken van het pannekoeken bakken, eerst als kind, met gezelschappen in twee of drie char à bancs uit Doesborgh – toen als knaap en als jongeling. Later werd het mooier, kwam er een groot hotel, en een steenen brug- maar met de ware ongegineerde buitenpret was het gedaan’.  (Bron: Gelders Archief, GM 09719)
Hotel Beekhuizen
Op het landgoed Beekhuizen heeft Alexander Jacob van Spaen, heer van Biljoen, in 1844 een groot gebouw gesticht, bestemd voor logement. Dit logement, dat aan...
Op de plek van de afgebroken Varkenstoren verrees begin 17de eeuw een huis, nu Kerkhofstraat 8. Het steekt achteruit ten opzichte van de buren, want die hebben de oude stadsmuur als achtergevel en de toren stak uiteraard eerder ook uit (Foto: Gerrit Kouwenhoven)
De Verkentoren van Hattem
Aan de naamgeving van de Verkentoren in Hattem zit wel een heel bijzonder verhaal verbonden.
Rhenoy Veer
Café De Remketting
Met een pontveer kon je in de twintigste eeuw overvaren naar Gellicum, bij café 'de Remketting'. De naam van het café verwijst naar die tijden.
Ellecom (Bron: Stichting Liberation Route Europe)
De hel van Ellecom
Landgoed Avegoor heeft alles in zich; idyllisch, comfortabel, luxueus. En toch voldeed het in 1941 niet aan de eisen van Hauptsturmführer Brendel. Hij kreeg hier...
Koortsboom Overasselt
Koortsboom in Overasselt
In de zevende tot achtste eeuw na Christus leefde een roversbende in de moerassen van de Maas en ten zuiden van Nijmegen. Men denkt dat...
Oude gewassen in de Romeinse tuin © Stichting Boomgaard De Steenen Camer
Romeinse tuin
Uit historische gegevens is gebleken dat de Limes, de grens van het grote Romeinse Rijk, van ca. 70 tot 300 na Christus, precies over het...
Bouw van de verkeersbrug bij Zaltbommel
Het eiland ontsloten: zes bruggen voor de Bommelerwaard
Eeuwenlang werd de Bommelerwaard geheel omsloten door het water van de Waal en Maas. De komst van spoor- en verkeersbruggen bracht daar verandering in. De...
Geriefhoutbosje met afgezet, ofwel afgezaagd hakhout. © Gemeente Beuningen
Geriefhoutbosje
Geriefhoutbosjes en andere beplantingsvormen met hakhout dienden om hout te leveren voor de verkoop of voor dagelijks gebruik rondom en in de boerderij. De bosjes...
De enige overgebleven resten van de Dikke Tinne. In een bijgebouw zit nu restaurant 't Spookhuys.
Burcht de Dikke Tinne in Hattem
De voormalige burcht de Dikke Tinne was strategisch gesitueerd in het noordelijkste punt aan het Gelderse deel van de IJssel. Nu nog zijn in Hattem...
Het Hoogh Huys
Herenboerderij Het Hoogh Huys
De herenboerderij Hoogh Huys ligt aan de Leegstraat te Winssen, een oude noord-zuid-as die leidde van de dorpskern naar de zuidelijk gelegen veeweiden. De Leegstraat...
Voormalige Hervormde Kerk Altforst vanaf de zuidzijde. Foto: Gerard Kouwenberg, 2014
Voormalige Hervormde Kerk Altforst
Aan de Kerkstraat nr.21 in Altforst staat het sinds 1970 buiten gebruik gestelde kerkgebouw van de Nederlands Hervormde Kringgemeente. Een driezijdig...
Luchtfoto van Baak uit 1952, met daarop de belangrijke gebouwen in Baak. Nummer 1 is de Waag, 2 de winkel van Schooltink en 3 HCR Herfkens.
Herinneringen aan de bevrijding van Baak
In Baak zijn er veel slachtoffers gevallen rond de bevrijding op tweede paasdag, 2 april 1945.
Paus Pius IX, paus van 1846 tot en met 1878
Een Tielenaar in dienst van de paus
Lambertus van Haaf wordt in 1840 in Tiel geboren als zoon van een eenvoudige kleermaker. In 1863 verhuist hij naar Arnhem om handelsreiziger in lakens...
Enspijk IJsbaan. Foto: Louisa de Keizer
Vrije tijd in Enspijk
Enspijk heeft twee locaties die ook buiten de plaats zeer bekend zijn.
Stemlokaal in Elden, 1966 (Bron: Gelders Archief)
Winst voor de VVD in Arnhem
Hoewel rond 1970 de kabouterbeweging op kwam, waren de liberalen in Arnhem de overwinnaars geworden van de gemeenteraadsverkiezingen van 1970. De VVD won twee zetels...
S. Jans Poort te Arnhem, 1745 door Jan de Beijer en Hendrik Spilman © Gelders Archief
Jan de Beijer
De in Zwitserland geboren Jan de Beijer was een begenadigd tekenaar van stads- en dorpsgezichten. Als kind verhuisde hij naar het Duitse Emmerik (Nijmegen) en...
Krantenartikel over De Haard
Nijmeegs clubhuis De Haard
De Nijmeegse wijk Het Willemskwartier is aan het begin van de twintigste eeuw een echte volksbuurt waar veel grote gezinnen wonen.
De nog bestaande ‘Koningsmuur’ langs de Doesburgse dijk is rond 1700 gebouwd. Het is het enige overblijfsel uit de Oranjetijd in Dieren. Ansichtkaart van rond 1900. Fotograaf/eigenaar: Wencel Maresch
Zijn grote passie: de jacht
Stadhouder-koning Willem III (1650-1704) zal een groot stempel op het huis en haar omgeving in Dieren drukken. Hij erft het goed in 1659 en laat...
Watertorenweg 3, Commandopost BB (Bron: Wikimedia, foto: 'Havang(nl)')
Atoombunker Berg en Dal
Wat nu een technische ruimte voor KPN is in Berg en Dal, was tientallen jaren geleden nog een commandopost van het Provinciaal Commando der Dienst...
Oude toren Ewijk bescheiden deur
Oude toren in Ewijk
Aan de dakmoeten op de oostmuur van de oude toren aan de Julianastraat in Ewijk, is de geschiedenis van de voormalige kerk af te lezen....

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl